Sivas Valiliği bünyesinde kurulan Sivas Hafıza Merkezi, Kızılay Arşivi'nde saklı kalmış Balkan ve Birinci Dünya Savaşlarında esir düşmüş askerlerin ailelerine yazdıkları ancak çeşitli sebeplerle ulaşmamış yadigar mektuplara ulaştı. Mektuplar, onların bugün hayatta olan çocuklarına ya da torunlarına teslim edilmeye başlandı. Balkan Harbi’ne katılan ve esir düşen Sivaslı hemşehrimiz Gazi Mehmed’in 113 yıl önce oğluna yazdığı mektup, Sivas Valisi Yılmaz Şimşek tarafından ilk kez torunlarına teslim edildi.

Sivas Valiliği bünyesinde faaliyet gösteren Sivas Hafıza Merkezi, Kızılay Arşivi’nde bulunan Balkan ve Birinci Dünya Savaşları dönemine ait belgeleri incelemeye aldı. Çalışmalar sonucunda, savaşlara katılan ve esir düşen yaklaşık 180 Sivaslı askerin ailelerine yazdığı ancak çeşitli nedenlerle sahiplerine ulaşamayan mektuplara ulaşıldı.

Bu mektuplardan biri, Sivas’ın Altınyayla ilçesine bağlı Altınyurt köyünden Miktadoğlu Gazi Mehmed’in ailesine ait çıktı. 1913 yılında yazılan mektupta, Gazi Mehmed’in babası Hacı Halil Efendi, savaşta bulunan oğlunun durumunu devlete soruyor. 60 yaşını aşan Halil Efendi, oğlundan uzun süre haber alamaması üzerine devlet makamlarına başvurarak evladının akıbetini öğrenmeye çalışıyor.

Ailenin üç evladı da Balkan Harbi’ne katılırken, oğullarından biri savaşın ilk dönemlerinde şehit oldu, bir diğeri ise esir düştü. Gazi Mehmed’in de savaşa katıldığı ve esir düştüğü, yıllar sonra ailesine ulaşan bilgilerle ortaya çıktı. Mektupların sahiplerine ulaştırılması için Yaşar Abanus, Ömer Gül ve Turgay Kural tarafından kapsamlı bir araştırma yürütülüyor. Askerlerin yaşayan yakınlarını belirlemek amacıyla nüfus kayıtları ve mezarlıklar incelenirken, tespit edilen ailelere tarihi mektuplar tek tek teslim ediliyor.

Yaklaşık 110 yıllık mektuplar ayrıca günümüz Türkçesine aktarılarak kitap haline getirildi. Sivas Hafıza Merkezi tarafından yayımlanan çalışma, savaş yıllarında Sivaslı askerlerin ve ailelerinin yaşadıklarına ışık tutuyor. Mektupların ailelere teslim edilme süreci ise Cumhuriyet Üniversitesi Öğretim Üyesi Turgay Kural yönetiminde belgesel haline getiriliyor.

Aradan geçen 113 yılın ardından mektup, Sivas Valisi Yılmaz Şimşek tarafından Gazi Mehmed’in bugün hayatta olan çocuklarına teslim edildi. Askerin oğulları Ulaş ilçesi Baharözü köyünde yaşayan Hacı Mehmet Subaşı (103) ve Altınyayla ilçesine bağlı İbicek mezrasında yaşayan Vahap Subaşı (84) ile kızı Fidan Subaşı (90), yıllar sonra babaları ve ailelerinin yaşadığı savaş dönemine ilişkin önemli bir belgeye kavuştu.

-Tarihe Işık Tutacak Bir Proje

Konu hakkında açıklamalarda bulunan Sivas Valisi Yılmaz Şimşek, Valilik olarak Sivas ve ülke tarihine ışık tutacak önemli bir projeyi hayata geçirmenin mutluluğunu yaşadıklarını söyledi. Yaklaşık 180 Sivaslı askere ait mektubun arşivden çıkarılarak ailelerine teslim edildiğini ifade eden Vali Şimşek “Bu proje sayesinde, 110 yıl önce Balkan Harbi ve Birinci Dünya Savaşı’nda esir düşmüş askerlerimizin ailelerine veya ailelerinden onlara yazılmış; ancak çeşitli sebeplerle ulaşmamış, ulaştırılamamış ve arşivlerde saklı kalmış mektupları, onların bugün hayatta olan çocuklarına ya da torunlarına teslim ediyoruz. Bu kapsamda, yaklaşık 180 Sivaslı askere ait mektup arşivden alınarak Sivas Hafıza Merkezi arşivine kazandırılmış ve aynı zamanda bir kitaba dönüştürülmüştür. İşte bugün de bu proje kapsamında çok anlamlı ve duygusal ziyaretler gerçekleştirdik. Balkan Harbi’ne katılan ve esir düşen Sivaslı hemşehrimiz Gazi Mehmed’in bugün hayatta olan evlatlarını ziyaret ederek, ailelerine ait 113 yıllık çok kıymetli bir hatırayı kendilerine ulaştırdık” dedi.

-Geçmişle Bugün Arasında Bağ Kuruyoruz

Geçmişle bugün arasında çok anlamlı bir bağ kurduklarını ifade eden Vali Şimşek “1913 yılında Gazi Mehmed’in babası Hacı Halil Efendi, Balkan Harbi’ne katılan oğlundan haber alabilmek için bir mektup yazıyor. Ancak çeşitli sebeplerle bu mektup o gün sahibine, yani oğluna ulaşamıyor. Bizler bu emaneti Kızılay arşivlerinde bulduk ve aradan 113 yıl geçtikten sonra bugün Gazi Mehmed’in çocuklarına teslim ettik. Aslında bizler bugün burada sadece bir mektubu teslim etmiyoruz. Bir ailenin yüz yılı aşkın süredir sessiz kalan hatırasını yeniden gün yüzüne çıkarıyor, geçmişle bugün arasında çok anlamlı bir bağ kuruyoruz. Şunu da belirtmek isterim ki bizler bütün bu süreci aynı zamanda kayıt altına alıyoruz. Arşivlerde başlayan araştırmalardan mektupların gün yüzüne çıkarılmasına, ailelerin bulunmasından bugün gerçekleştirdiğimiz bu buluşmalara kadar bütün bu çalışmaları bir belgesel hâline de getiriyoruz” ifadelerini kullandı.

-

Amaçlarının, bir taraftan bu mektupları kurulan Sivas Hafıza Merkezi’nde sergilemek ve muhafaza etmek; diğer taraftan da yayımlanacak kitap ve hazırlanacak belgeselle ailelerin hatıralarını kalıcı hâle getirmek olduğunu belirten Vali Şimşek sözlerini şöyle sürdürdü: “Ancak en önemli amacımız, Sivaslı askerlerimizin Balkan Harbi ve Birinci Dünya Savaşı yıllarında yaşadıklarını gelecek nesillere daha güçlü bir şekilde aktarabilmektir. Çünkü bu vesikalar bize sadece geçmişte yaşananları anlatmıyor; üzerinde huzur ve güven içerisinde yaşadığımız bu vatanın hangi büyük fedakârlıklarla bizlere emanet edildiğini de hatırlatıyor. İnşallah kitap çalışmamız ve hazırlayacağımız belgeselle birlikte bu mektuplar yalnızca arşivlerde kalan belgeler olmaktan çıkacak; sahiplerinin, ailelerinin ve bütün milletimizin ortak hafızasında yeniden hayat bulacaktır. Ben, bu eserin ve belgeselin hazırlanmasında emeği geçen başta eğitimci-yazar ve aynı zamanda Hayat Ağacı dergisinin Genel Yayın Yönetmeni Mehmet Şarkışla hocamız olmak üzere; Sivas Hafıza Merkezi Sorumlusu Yaşar Abanus’a, tarih araştırmacısı Ömer Gül’e ve Cumhuriyet Üniversitesi Öğretim Görevlisi, Yönetmen Turgay Kural ve Coğrafya Öğretmeni Ahmet Şahin'e teşekkürlerimi ve tebriklerimi sunuyorum. Yine bu vesileyle, başta Gazi Mehmed olmak üzere; vatanı ve milleti uğruna cepheye koşan, şehitlik ve gazilik mertebesine erişen, esaret dâhil türlü fedakârlıklara göğüs geren bütün ecdadımızı rahmet, minnet ve şükranla yâd ediyorum.”

Vali Yılmaz Şimşek’e ziyaretlerinde, Altınyayla Kaymakam V. Ahmet Baz, Ulaş Kaymakam V. Muhammed Yiğit Yıldırım, Sivas İl Genel Meclisi Başkanı Mehmet Şarkışla, İl Jandarma Komutanı J. Kd. Alb. Adem Taşkın ile ilgililer eşlik etti.